Class 10 Sanskrit Chapter 1 Solutions

Class 10 Sanskrit Chapter 1 Solutions शुचिपर्यावरणम् | NCERT Book Question Answrs & Solutions

Looking for Class 10 Sanskrit Chapter 1 Solutions? This page provides complete and easy-to-understand study material for students preparing for their Class 10 Sanskrit exams and board examinations. Here, students can find chapter-wise Sanskrit solutions, important question answers, grammar exercises, and revision notes in a simple and student-friendly format.

Our Class 10 Sanskrit Chapter 1 question answers are prepared to help students understand the lesson clearly and complete their textbook exercises with confidence. The solutions include answers to important questions, translation-based questions, and other important exercises related to the chapter.

Whether you are searching for Class 10 Sanskrit Chapter 1 solutions, Class 10 Sanskrit Chapter 1 question answers, Sanskrit Chapter 1 notes, Sanskrit exercise solutions or exam preparation material, this page can be a useful study resource.

Students can use these solutions for homework, classroom revision, self-study, unit tests, periodic tests, and board exam preparation. The content is presented in a clear format so that students can quickly find the answers they need and revise important concepts before examinations.

This Class 10 Sanskrit Chapter 1 Solutions page is especially useful for students who want chapter-wise study material in one place. Read the complete solutions, practise the exercises, and revise the important questions regularly for better preparation.

 Class 10 Shemushi Sanskrit Chapter 1

शुचिपर्यावरणम् 

Class 10 Sanskrit Chapter 1 Solutions शुचिपर्यावरणम् 

1. एकपदेन उत्तरं लिखत -

(क) अत्र जीवितं कीदृशं जातं ?

(ख) अनिशं महानगरमध्ये किं प्रचलति ?

(ग) कुत्सित  वस्तुमिश्रितं किमस्ति ?

(घ) अहम् कस्मै जीवनं कामये ?

(ङ) केषां माला रमणीया ?

उत्तरम् :

(क) दुवहं। 

(ख) कालायसचक्रम्। 

(ग) भक्ष्यम्। 

(घ) मानवाय। 

(ङ) केषां माला रमणीया। 

2. अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषया लिखत -

(क) कविः किमर्थं प्रकृतेः शरणम् इच्छति?

(ख) कस्मात् कारणात् महानगरेषु संसरणं कठिनं वर्तते?

(ग) अस्माकं पर्यावरणे किं किं दूषितम् अस्ति ?   

(घ) कविः कुत्र सञ्चरणं कर्तुम् इच्छति ? 

(ङ) स्वस्थजीवनाय कीदृशे वातावरणे भ्रमणीयम् ? 

(च) अन्तिमे पद्यांशे कवेः का कामना अस्ति ?

उत्तरम् :

(क) नगरे जीवितं दुर्वहं जातं अतः कविः प्रकृति शरणं इच्छति।  

(ख) यानानां पङ्क्तयः अनन्ताः अतः महानगरेषु संसरणं कठिनं वर्तते।  

(ग) अस्माकं पर्यावरणे वायुमण्डल, जलं, धरातलं च दुषितम अस्ति।    

(घ) कविः एकान्ते कान्तारे सञ्चरणं कर्तुम इच्छति।  

(ङ) स्वस्थ जीवनाय शुचि वातावरणे भ्रमणीयं ।  

(च) अंतिमें पद्यांशे कवे मानवाय जीवनं कामये। 

3.  सन्धिं/सन्धिविच्छेदं कुरुत -

(क) प्रकृतिः + ________= प्रकृतिरेव 

(ख) स्यात् + __________= स्यान्नैव

(ग)  _________ + अनन्ताः = ह्यनन्ताः 

(घ)  बहिः  + अन्तः + जगति =_____________

(ङ) ________ + नगरात् = अस्मान्नगरात् 

(च) सम् + चरणम् = ___________ 

(छ) धूमम् + मुञ्चति = __________

उत्तरम् :

(क) प्रकृतिः +  एव = प्रकृतिरेव 

(ख) स्यात् + न + एव = स्यान्नैव

(ग)  हि + अनन्ताः = ह्यनन्ताः 

(घ)  बहिः + अन्तः + जगति = बहिरन्तर्जगति 

(ङ) अस्मात + नगरात् = अस्मान्नगरात् 

(च) सम् + चरणम् = सञ्चरणम  

(छ) धूमम् + मुञ्चति = धूमं मुञ्चति 

4. अधोलिखितानाम् अव्ययानाम् सहायतया रिक्तस्थानानि पूरयत -

(भृशम्, यत्र, तत्र, अत्र, अपि, एव, सदा, बहिः )     

(क) इदानीं वायुमण्डलं ___________ प्रदूषितमस्ति। 

(ख) ____________जीवनं दुर्वहम् अस्ति। 

(ग) प्राकृतिक-वातवरणे क्षणं संचरणम् __________  लाभदायकं भवति। 

(घ) पर्यावरणस्य संरक्षणम् ___________प्रकृतेः आराधना। 

(ङ) _______ समयस्य सदुपगोयः करणीयः। 

(च) भूकम्पित-समये ___________गमनमेव उचितं भवति। 

(छ) __________ हरीतिमा__________ शुचि पर्यावरणम्। 

उत्तरम् :

(क) भृशम् 

(ख) अत्र 

(ग) अपि 

(घ) एव

(ङ) सदा 

(च) बहिः 

(छ) यत्र ,तत्र 

5. (अ) अधोलिखितानां पदनाम् पर्यायपदं लिखत -

(क) सलिलम् _______

(ख) आम्रम् _________

(ग) वनम् __________

(घ) शरीरम् _________

(ङ) कुटिलम् _______

(च) पाषाणः ________

उत्तरम् :

(क) सलिलम् = जलम् 

(ख) आम्रम् = रसालम् 

(ग) वनम् = अरण्यम् 

(घ) शरीरम् = देहम् 

(ङ) कुटिलम् = वक्रं  

(च) पाषाणः = प्रस्तरम् 

(आ) अधोलिखितपदानाम् विलोमपदानि पाठात् चित्वा लिखत - 

(क) सुकरम् ___________

(ख) दूषितं   ____________

(ग) गृह्णन्ति   ___________

(घ) निर्मलं    ___________

(ङ) दानवाय ___________

(च) सान्ताः    ____________ 

उत्तरम् :

(क) सुकरम् = दुष्करं  

(ख) दूषितं  = शुद्धं 

(ग) गृह्णन्ति  = व्यजन्ती 

(घ) निर्मलं   = हृषितं  

(ङ) दानवाय = देवाय 

(च) सान्ताः  = कोलाहलः 

6. उदाहरणमनुसृत्य पाठात् चित्वा च समस्तपदानि समासनाम च लिखत -  

यथा - विग्रह पदानि                                 समस्तपद             समासनाम 

(क) मलेन सहितम्                             समलम्                     अव्ययीभाव 

(ख) हरिताः च ये तरवः (तेषां)                 _______                  ________

(ग) ललिताः च याः लताः (तासाम्)           _______                  ________

(घ) नवा मालिका                                   _______                  ________

(ङ) धृतः सुखसन्देशः येन (तम)              _______                  ________

(च) कञ्जलम् इव मलिनम्                        _______                  ________ 

(छ) दुर्दान्तैः दर्शनैः                                 _______                  ________

उत्तरम् :

(क) समलम् -    अव्ययीभाव 

(ख) हरिततरुणाम् -    कर्मधारय 

(ग) लालितलतानाम् - कर्मधारय 

(घ) नवमालिका - कर्मधारय 

(ङ) धृतसुखसन्देशम् - बहुब्रीहि 

(च) कज्जलमलिनं - कर्मधारय 

(छ) दुर्दान्तदर्शनैः - कर्मधारय 

7. रेखङ्कित-पदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-

(क) शकटीयानम् कज्जलमलिनं धूमं मुञ्चति। 

(ख) उद्याने पक्षिणाम् कलरवं चेतः प्रसादयति। 

(ग) पाषाणीसभ्यतायां लतातरूगुल्मः प्रस्तारतले पिष्टाः सन्तिः। 

(घ) महानगरेषु वाहनानाम् अनन्ताः पङ्क्तयः धावन्ति। 

(ङ) प्रकृत्याः सन्निधौ वास्तविकं सुखं विद्यते। 

उत्तरम् :

(क) शकटीयानम् कीदृशं  धूमं मुञ्चति। 

(ख) उद्याने केषां कलरवं चेतः प्रसादयति। 

(ग) पाषाणीसभ्यतायां के  प्रस्तारतले पिष्टाः सन्तिः। 

(घ) कुत्र वाहनानाम् अनन्ताः पङ्क्तयः धावन्ति। 

(ङ)कस्याः सन्निधौ वास्तविकं सुखं विद्यते। 

Keywords: Class 10 Sanskrit, Sanskrit Chapter 1, Class 10 Sanskrit Solutions, Sanskrit Question Answers, Class 10 Sanskrit Notes, Sanskrit Exercise Answers, Sanskrit Chapter 1 Solutions, Class 10 Study Material, Sanskrit Exam Preparation